เมื่อพระ เสด็จ ฯ               สู่ยังชั้นฟ้า
               เราหลั่ง น้ำตา                              ด้วยแสนอาลัย
               โอ้ ต่อแต่นี้                                  จะเป็น ฉันใด
               หวั่นหวาด ดวงใจ                        เหมือนลมพัด ดับเทียน
                           สมเด็จพระเทพรัตน ฯ     ทรงสืบสาน
               ทรงบันดาลโครงการ                    เกิดคุณหลากหลาย
               ความหวัง ฉายดัง                         อาทิตย์อุทัย
               พวกเราน้อมใจ ถวายรัก              และภักดี

                   ๕๐ ปีมาแล้ว ที่หมู่ลาดตระเวนชายแดนและตำรวจพลร่มเข้าไปในหมู่บ้่านชาวเขา และได้พบเห็นว่าไม่มีใครพูดไทยได้ และแม้ว่าจะมีเด็กวัยเรียนจำนวนมากไม่มีใครพูดไทยได้ และแม้ว่าจะมีเด็กวัยเรียนจำนวนมาก แต่ก็ไม่มีใครไปจัดตั้งโรงเรียนในหมู่บ้านเหล่านั้น หากปล่อยทิ้งไว้อาจส่งผลต่อความมั่นคงของประเทศได้  ดังนั้น ตำรวจตระเวนชายแดนจึงได้ริเริ่มจัดตั้ง   โรงเรียนชาวเขาและประชาชนไกลคมนาคม ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ ๗ มกราคม ๒๔๙๙ เพื่อสอนให้เด็กชาวเขาและประชาชนในถิ่นทุรกันดาร ได้เรียนรู้ำภาษาและขนบธรรมเนียมประเพณีของไทย   เป็นสื่อกลางในการสร้างความคุ้นเคยและไว้วางใจให้เกิดขึ้นระหว่างชาวบ้านและตำรวจตระเวนชายแดน อันเป็นแนวทางของการพัฒนาที่ถาวรและนำไปสู่การพัฒนาในด้านอื่น ๆ ต่อไป
               ด้วยพระมหากรุณาธิคุณจาำกพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนารถ และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี จึงได้พระราชทานพระราชทรัพย์สร้างโรงเรียน   มีอาคารเรียนถาวร สื่ออุปกรณ์การเรียนต่างๆ   อีกทั้งโรงเรียน ตชด. มีความเจริญก้าวหน้า ขยายออกไปในอีกหลายพื้นที่

                      โรงเรียน ตชด. เป็นโีรงเรียนในสังกัดกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สำนัีกงานตำรวจแห่้งชาติ มีที่ตั้งกระจายอยู่ตามแนวชายแดน  พื้นที่ทุรกันดาร ห่างไกลการคมนาคมทั่วทุกภาคของประเทศ ปรัชญาของโรงเรียนคือ   " สร้างภูมิปัญญา   พัฒนาคุณภาพชีวิต  สัมฤทธิ์ผลความมั่นคง "
                จากเริ่มต้นจนถึงปัจจุบันมีัโรงเรียนทั้งสิ้น  ๗๑๓  โรง  บางส่วนยุบเลิกไปเนื่องจากประชาชนย้ายถิ่นฐาน และบางส่วนมอบโอนให้กระทรวงศึกษาธิการ   เนื่องจากพื้นที่มีความเจริญเข้าถึง   ในปีการศึกษา ๒๕๔๘  มีโรงเรียนประถมศึกษา  ๑๘๙ โรง  เปิดสอนระดับอนุบาลถึงประถมศึกษาปีที่ ๖  และโรงเรียนมัุธยมศึกษา  ๒ โรง  เปิดสอนระดับมัธยมศึุกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลายสายอาชีพ และสายสามัญ  และมีนักเรียนทั้งสิ้น ๒๘,๑๐๔ คน  ส่วนใหญ่มาจากครอบครัวเกษตรกร มีหลากหลายเชื้อชาติ อาทิ ไทยพุทธ ไทยมุสลิม ไทยใหญ่ ไทยภูเขาเช่น กระเหรี่ยง  ลัวะ  ม้ง  มูเซอ  จีนฮ่อ  อีก้อ  เป็นต้น
                ครูของโรงเรียน ตชด. เป็นตำรวจตระเวนชายแดน ไม่ได้มีความรู้วิชาครูมาก่อน ดังนั้นจึงจำเป็นต้องเพิ่มพูนความรู้และทักษะทางการสอนให้แก่ครู ตชด.  ทั้งการศึกษาระยะยาวเพื่้อเพิ่มคุณวุฒิทางการศึกษา  และการฝึกอบรมระยะสั้นด้านเทคนิควิธีการจัดการเรียนการสอนในสาขาวิชาต่าง ๆ อย่างต่ิอเนื่อง
                ด้วยความพยายามและความมุ่งมั่นของตำรวจตระเวนชายแดน ทำให้ชาวเขาและประชาชนไกลคมนาคมจำนวนมาก สามารถอ่านออก เขียนได้  ดังนั้นองค์การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาฃาติ ( ยูเนสโก ) จึงได้มอบรางวัลเกียรติยศด้านการรู้หนังสือ  ของสมาคมการอ่านระหว่างประเทศประจำปี ๒๕๓๒  ให้แก่โรงเ้รียนตำรวจตระเวนชายแดน